Fort bij Abcoude

Tevens:

MIBO Magazijn Abcoude

Historie:

1884-1887 bomvrije gebouwen
1887 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 28 april, Stbl. 85)
1891-1892 opslag kruit schietproeven Schoorl
1902 hinderwetvergunning 50 meter schietbaan voor Schietvereniging Christiaan de Wet (11 juli)
1903 herhaling classificatie (K.B. 19 februari, Stbl. 77)
1926 vestingwerk van de derde klasse (K.B. 28 mei, Stbl. 156)
1944 Wehrmacht opslag: buitgemaakt materieel geallieerden Market-Garden
???-1968? magazijncomplex
1951 vestingwerk van geen klasse (K.B. 25 oktober, Stbl. 463)
1959 opheffing als vestingwerk (K.B. 28 oktober, Stbl. 382)
<1970-<1983 MIBO-magazijn (noodvoorraad verbandmiddelen)

Locatie:

Het fort, met zeven bomvrije gebouwen, ligt in de Baambrugge-Oostzijde Polder, tussen de Angstel en de spoorweg Amsterdam-Breukelen. (127.260/475.850)

Doel:

Afsluiting en verdedigen van de toegangen naar Amsterdam.

Bezetting:

284 (1920), 7 off. en 12 onderoff. en 120 mansch. = 139 tevens 40 logies in loods (1924)

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Vanaf de Rijksstraatweg loopt de toegangsweg naar de keel van het fort. De fortwachterswoning en de bergloods zijn beide nog aanwezig.
Om het gehele, polygonaal vormige en met hoge wallen omringde, fort ligt een brede gracht. Een van de twee toegangsbruggen is nog aanwezig.

De bomvrije kazerne is van brikkenbeton maar heeft een baksteen gevel. Het heeft twee verdiepingen en is aan de keel voorzien van een deur en twee ramen (beneden) of drie ramen (boven) met houten luiken in elke ruimte. De hoofdingang op de begane grond, die leidt naar de kruitmagazijnen, heeft een grote dubbele houten deur. Op de beide flanken voert een poterne door de aarden wal en geeft van buitenaf toegang tot het plein en de kazerne.
Er is een reduit in de aarden wal aan de keel aanwezig welke vanaf het terreplein toegankelijk is.
De vier overige gebouwen zijn remises opgetrokken in brikkenbeton en dienden als schuilplaats voor het geschut en de munitie. Het fort was immers van oorsprong een artillerie-fort.

De kazerne heeft op elke verdieping 11 ruimten met op de begane grond erachter ook 7 kruitruimten.
Het interieur is intakt, op enkele weggebroken tussenmuren in de kruitruimten na.

Het was het eerste fort van de Stelling en vlak na de bouw al niet meer bomvrij door de ontwikkeling van de brisant granaat. Daarom werd een nieuw, zeer afwijkend ontwerp gemaakt en werd dit een uniek fort met kenmerken van de oudere baksteen gebouwen en gebastionneerde forten (Nieuwe Hollande Waterlinie).

Er zijn diverse moderniseringsplannen geweest maar een plan van rond 1911 voorzag in sloop en ombouw naar hetzelfde ontwerp (Model B) als de modernere forten van de Stelling. Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog heeft deze ombouw nooit plaatsgevonden.

Volgens een verzetsgroep (Groep Albrecht) stond in september 1943 een bord 'Körper Entgiftungsstelle' bij het fort. Dat verdween rond 1 april 1944 toen het fort gebruik zou zijn als "Artillery-arsenal, belongs to Marineartillerie Zeugamt". Aanvankelijk stond er een schildwacht aan de weg, later bij de ingang.
Volgens een andere groep (Bureau Inlichtingen Londen) werd het fort in april 1945 door de Duitse bezetter gebruikt voor de legering van 20 man Marine en 6 man Sprengkommando met waarschijnlijk de opslag van munitie als taak.

In gebruik als magazijncomplex vanaf onbekende datum tot voor 1-1-1968 en op 1-12-1950 als uitrustingsmagazijn.
Van voor 1970 tot voor 1983 was het fort in gebruik als MIBO-magazijn (Materieelvoorziening In Bijzonder Omstandigheden) voor de opslag van een noodvoorraad verbandmiddelen. Hiervoor is de tunnel van damwand-elementen door de wal naar de kazerna aangelegd. Het magazijn werd verplaatst naar een nieuwbouwloods bij Breukelen.

Omgeving:

De oorspronkelijke open polderlandschappen ten oosten en zuiden van het fort zijn onveranderd.

Flora & Fauna:

Na de opheffing in 1959 verandert van grazige vegetatie in gevarieerde bos- en struweel-vegetaties met o.a. Esdoorns, Meidoorn, Els en Kastanje (10 van de oorspronkelijke 40). Rusthaven voor watervogels (Wilde Eend, IJsvogel) en voedselgebied voor enkele vleermuizen (Dwergvleermuis, Watervleermuis).

Gemeente:

Abcoude, Ut

Eigenaar:

Natuurmonumenten

Gebruiker:

Stichting Fort Abcoude

Gebruik:

Natuurgebied en visvijver

Monument status:

Rijksmonument (514626, 514634); Lijst van Werelderfgoed UNESCO (759)

Onderhoud:

Originele staat, constructie is goed.