Rijks Magazijn van Geneesmiddelen

Historie:

1795 opgericht, gevestigd in Den Haag
1869 bouw affuitloodsen? (tussen Kavalleriekazerne en Militair Hospitaal)
1885-1886 overplaatsingsbesluit / nieuwbouwplannen
1887 begin bouw (raming aanbesteding 212.000 gulden)
1889 bebouw opgeleverd (juni)
1889 in gebruik genomen na verhuizing (september)
1940?-1945? Luftwaffe Geneeskundige Troepen
???? verhuisd naar Heerenveen

Locatie:

Aan de Singelgracht tussen twee bolwerken (Muiden en Diemen) van de oude vestingwerken van Amsterdam. Later met het adres Sarphatistraat 110a en tegenwoordig aan de Sarphatistraat 410 in Amsterdam-Centrum. (122.960/486.170)

Doel:

Naast de functie als groothandel was het Rijks Magazijn een complete farmaceutische fabriek inclusief schoorsteen. Levering vond onder andere plaats aan de Militaire Apotheek in Zaandam terwijl het zelf ook functioneerde als militaire apotheek.
G.C.W. Bohnensieg, de eerste directeur van het magazijn in Amsterdam in 1891 formuleerde de doelstelling als volgt: "... om te voorzien in de geneeskundige, heelkundige, farmaceutische, fysische en chemische behoeften van: de koloniën, de garnizoenen van het leger, de gevangenissen, de marinehospitalen en inrichtingen te Amsterdam, Willemsoord, Hellevoetsluis en Rotterdam, de schepen der Koninklijke Marine, de topografische Inrichting, de geschutsgieterij, de Koninklijke Militaire Academie, 's Rijks Krankzinnigengesticht, de Rijkswerkinrichtingen te Veenhuizen, Hoorn en Leiden, het Rijks Opvoedingsgesticht te Kruisberg, het Koninklijk Invalidenhuis te Bronbeek, enz."

Personeel:

In 1980/1983 waren hier gevestigd: Centrale Apotheek, depot herstel werkplaats Geneeskundige dienst en regionaal informatie centrum;
directeur: Luit.Kol. J. van Riel (1911), W.F. Privé (v.a. 1923)

Omschrijving:

Het gebouw heeft een U-vorm en is 45 meter breed en 60 meter diep. Aan de straatzijde zijn kantoren en woningen en aan de achterzijde de werkplaats en magazijnen met liften. Vanuit de magazijnen liep een smalspoor rails naar twee steigers aan de Singelgracht.

In 1923 waren militaire apothekers ook gevestigd in: Amersfoort, Arnhem, Breda, Ede, 's-Gravenhage, Harderwijk en Utrecht.

Volgens een verzetsgroep (Bureau Inlichtingen Londen) werd het magazijn door de Duitse bezetter gebruikt voor de Wehrmachtbezirkverwaltung.

Utermöhlen & Co

Ook van belang was de voorraad verbandmiddelen van Utermöhlen, vermeldt op de verzorgingsmiddelen begroting. Daartoe werd de fabriek aangemerkt als vitale industrie die tijdens een beleg voorzien moest worden van steenkolen en als zodanig in de steenkolen begroting was opgenomen.

Dit bedrijf begon in 1879 als handelsonderneming waarbij het later als agent optrad voor een Duitse fabriek die nieuwerwetse antiseptische (bacterie dodende) verbanden produceerde. Vanaf 1890 werden de verbandmiddelen zelf geproduceerd, achtereenvolgens aan de Brouwersgracht, Spuistraat, Haarlemmer Houttuinen (1893) en de Weesperzijde (1897) in Amsterdam. Vanaf 1933? gevestigd bij de Molukkenstraat en sinds 1988? in Wolvega in de provincie Friesland als Koninklijke Utermöhlen N.V. Sinds 1900 mag de fabriek het predikaat 'Koninklijk' voeren.

Omgeving:

De originele situatie rond het gebouw is behouden.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Amsterdam, NH

Eigenaar:

Woningbouwvereniging Het Oosten

Gebruiker:

idem

Gebruik:

Hoofdkantoor

Monument status:

Rijksmonument

Onderhoud:

Gerestaureerd en verbouwd tot kantoor in 1999-2001.