Fort aan den Ham

(Fort aan de Ham, Fort Den Ham, Fort Dam?)

Historie:

1894-1898 verdedigbaar aardwerk
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus, Stbl. 197)
1900-1903 bomvrije gebouwen
1908 herhaling classificatie i.v.m. nevenbatterij (K.B. 13 januari, Stbl. 27)
1926 vestingwerk van de tweede klasse (K.B. 28 mei, Stbl. 156)
1951?-??? luchtwachtpost?
1953 vestingwerk van geen klasse (K.B. 10 april, Stbl. 184)
1956 opheffing als vestingwerk (K.B. 14 juli, Stbl. 416)
<1958-ca. 1970 opslag luchtdoelbatterij Nationale Reserve
1996-2008 deelgebruik Royal Airforce Association, Amsterdam branch (februari 1996-mei 2008)
1998 Prins Bernhard op formeel bezoek voor RAFA (8 april)

Locatie:

Het fort ligt in de Uitgeesterbroek en Heemskerkerbroek Polder, naast de spoorweg Uitgeest-Krommenie en aan de Inundatiekade van de Nauernasche Vaart tot De Dam. (110.750/501.790)

Doel:

"Afsluiting en verdediging van het acces gevormd door den Spoorweg Uitgeest-Krommenie."

Bezetting:

171 (1903), 149 (1913), 171 (1920), 9 off. en 12 onderoff. en 152 mansch. = 174 tevens 175 logies in bergloods (1924)

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Vanaf de Lageweg loopt de toegangsweg naar de keel van het fort. De fortwachterswoning is niet meer aanwezig maar de artillerieloods is nog wel aanwezig.
Om het gehele fort ligt een gracht. De toegangsbrug is niet meer aanwezig en is vervangen door een enkele dam.
Het hoofdgebouw is aan de keel voorzien van een deur en twee ramen met stalen luiken naar elke ruimte. De ruimte die leidt naar de poterne heeft een grote dubbele stalen deur. Er zijn twee keelkazematten tegen het hoofdgebouw geplaatst.
De keel van het frontgebouw en de erop aansluitende poterne is naar de terrepleinen aan weerszijden toegankelijk.
De frontwal is slecht herkenbaar en bevat twee geheel vernielde, losstaande hefkoepelgebouwen zonder geschut.

De bomvrije gebouwen zijn gebouwd volgens het Model A.
Het hoofdgebouw heeft 18 ruimten waarvan enkele met tussenwanden in kleinere lokalen zijn verdeeld voor wasruimten en munitiemagazijnen. Er zijn geen uitkijkposten aanwezig.
Het frontgebouw heeft 3 ruimten waarvan de middelste aansluit op de poterne. Er is een uitkijkpost in het wachtlokaal aanwezig.
[bijzonderheden interieur volgen later.]

Zuidelijk van het fort ligt een nevenbatterij.

Volgens een verzetsgroep (Groep Albrecht) was er op 7 juli 1944 geen Duitse bezetting op het fort en "geen nieuwe stellingen".

In het fort was van voor 1958 tot circa 1970 een batterij 40L60 luchtdoelgeschut van de Nationale Reserve opgeslagen. In oorlogstijd moest deze bij het spoorwegknooppunt van Uitgeest opgesteld worden.
Naast de bergloods is daarvoor een gebouwtje gebouwd voor een trekvoertuig en als werkplaats met elektrische kachels.
Op het dak van het fort (of Fort bij Krommeniedijk?) was bovendien de KLD Post 4S3 Krommeniedijk. Voor zover bekend zijn daar geen restanten meer van aanwezig.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden: open polderlandschap rond de hoofdverdedigingslijn, de ligging van de Lagendijk en de spoorweg.

Flora & Fauna:

Het fort heeft een bosachtig karakter. Er is op het fort een duinvegetatie te vinden (Zandblauwtjes-orde) en soorten van droge grazige terreinen met kalkrijke grond, zoals bijvoorbeeld Zachte Haver en Echt Bitterkruid. In het enigszins brakke water van de fortgracht leeft de Aasgarnaal. Vogels o.a. Torenvalk, Vink, Spotvogel, Zwartkop en Fitis.

Gemeente:

Uitgeest, NH

Eigenaar:

Stichting Fort aan den Ham

Gebruiker:

Gebruik:

Defensie Museum

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland; Lijst van Werelderfgoed UNESCO (759)

Onderhoud:

Originele staat, constructie is matig.