Magazijnen

Onderstaande lijst geeft een overzicht van de magazijncomplexen die binnen de Stelling van Amsterdam voor 1940 zijn gebouwd. Hier werd munitie en pakmiddelen voor de Koninklijke Landmacht opgeslagen. Bij een mobilisatie werd het leger per trein of boot voorzien van deze munitie.
De meeste complexen lagen binnen de Stelling van Amsterdam met een concentratie in de omgeving van het Hembrugterrein bij Zaandam met de Artillerie-Inrichtingen (producent) en het (voormalige) Algemeen Verdedigingspark (afnemer, hoofdvoorraad Veldleger).

Na de Eerste Wereldoorlog werden de hoofdvoorraden artilleriematerieel en munitie ondergebracht in het Algemeen Verdedigingspark. Vanaf 1 december 1938 kwam de munitie onder het beheer van een zelfstandig Munitiepark. De staf hiervan was in eerste instantie gevestigd aan de Sarphatistraat 108 (voormalig Militaire Hospitaal) maar verhuisde, na het bombardement op Warschau in 1939, naar villa Mariëtte, Nicolaas Beetsstraat 5 in Aerdenhout. (Zie ook Magazijnbeheerder Harm Alberts.)

De volgende forten zijn als magazijncomplex gebruikt:

Fort aan de St. Aagtendijk
Sectorpark Ilpendam, afd. materieel
Sectorpark Sloten, afd. munitie
Sectorpark Ouderkerk, afd. munitie

Amstelveen

Zie Munitiemagazijn Amstelveen.

Bijlmerpolder

De voormalige Post nummer 9 op de Ringdijk van de Bijlmermeerpolder. Bouw op "Terrein in den (zuidpunt van de) Bijlmerpolder" ving aan in december 1939 (in januari en februari geen werkzaamheden vanwege vorst) met laatste maandrapport van 7 mei 1940.

Gebouwen en een brug zijn aangelegd. In gebruik als magazijncomplex tot circa 1968. In 1949 is er sprake van het installeren van een C.V.-installatie in het magazijn Weesperkarspel, mogelijk worden deze magazijnen bedoelt - of Fort Uitermeer?

Bovenkerkerpolder

Aan de Nesserlaan in de Bovenkerkerpolder nabij Amstelveen en in de omgeving van de Schietkatoenfabriek De Oude Molen.

Grond is in 1931 in bezit van het Rijk gekomen na een grondruil met de provincie. Bouw op "Terrein (aan den Middenweg) in den Bovenkerkerpolder" ving aan in december 1939 (in januari en februari geen werkzaamheden vanwege vorst) met laatste maandrapport van 7 mei 1940.

Van mei 1944 tot circa juli 1946 gebruikt voor de opslag van het (gevangenis-)inventaris van Fort bij Spijkerboor. Daarbij genoemd als "voormalig Genie-magazijn". Op 1-12-1950 in gebruik als buskruitmagazijn. Rond 1970 is de Bijzondere Radio Dienst, Post Alfa naar dit magazijn verhuisd.
In 1980/1983 nog in gebruik, waarschijnlijk circa 1985 buiten gebruik gesteld en afgestoten.

Tegenwoordig buiten gebruik. De woning, wachtgebouw en alle negen magazijnen zijn in gewijzigde toestand nog aanwezig. Van twee magazijnen is het dak geheel gewijzigd en een gebouw ertussen aangebracht.

 Locatie (119.050/476.450)

Aan de Kalfjeslaan

Even ten noorden van de Kalfjeslaan (ook Het Kleine Loopveld) in de hoek met de Boerenwetering. Voor zover bekend alleen voor de opslag van buskruit.

Vermoedelijk is voor het rond 1800 of eerder gebouwd. In 1870 werd een kruitmagazijn gebouwd, gelijk aan het kruitmagazijn bij Spaarnwoude, maar deze is gesloopt.
In 1913 wordt er melding van gemaakt i.v.m. onderhoud, in 1915 over opslag van 17.319 kg buskruit, in 1927 en in 1932 vanwege het niet aansluiten op het telefoonnet. Het in 1919 gebouwde Mobilisatie Centrum Amsterdam zou de magazijnfunctie (geheel of gedeeltelijk) hebben overgenomen. In 1936 waren er 100 stuks "Toestel gewonden vervoer" (brancard?) opgeslagen.
In 1940 werd het aan de Duitse bezetter overgedragen en bestond het uit een woning en een magazijn.

Tegenwoordig gesloopt, gebruikt voor woonwijk. Van de Boerenwetering is in Amsterdam bij de RAI nog een kort stukje over.

 Locatie (120.175/481.850)

Kadoelen

Zie Kruitmagazijn van de Marine "Kadoelen".

Middenweg

In de Houtrakpolder tussen Haarlem en Halfweg? Er was ook een Middenweg in de Noorder Ypolder alwaar twee magazijnen waren.

Naaldzicht / Ouderkerk-Noord / munitiemagazijn Amstel

Aan de oostzijde van de Amstel, ten noorden van Ouderkerk a.d. Amstel.

In gebruik vanaf ca. 1921 (bouwtekening) tot onbekende datum, in 1940 als magazijn Luchtstrijdkrachten (LSK) en op 1-12-1950 als uitrustingsmagazijn. Het zou gebruikt zijn voor buskruit.
Het bestond in 1940 uit 2 loodsen (1920), schaftlokaal en privaat (1935) en 2 aangebouwde woningen (1920) met het "karakter" van een boerderij. In 1980/1983 nog in gebruik?

Tegenwoordig buiten gebruik.

 Locatie (122.230/480.385)

Noorder Ypolder Zijkanaal H (Noordpolder)

Gelegen in de Noorder Ypolder (ook Noordpolder, nu Tuindorp Oostzaan) aan het Zijkanaal H.
De exacte locatie van dit magazijn en het voormalige Marine-magazijn is nog onduidelijk.

Grond-aankoop in 1916? In gebruik vanaf 1890 tot onbekende datum en op 1-12-1950 als buskruitmagazijn.
In 1940 bestond het uit twee magazijnen, twee woningen en één loods.

Het terrein langs het Zijkanaal H is nu een waterplas.

 Locatie (119.050/493.050 of 119.075/492.350)

Noorder Ypolder Zijkanaal H (voorm. Marinemagazijn)

Gelegen in de Noorder Ypolder (ook Noordpolder, nu Tuindorp Oostzaan) aan het Zijkanaal H.
De exacte locatie van dit magazijn en het landmacht magazijn is nog onduidelijk.

Grond-aankoop in 1916? In gebruik vanaf 1890 tot onbekende datum.
In 1940 bestond het uit vijf magazijnen, één woning en twee loodsen.

Het terrein langs het Zijkanaal H is nu een waterplas.

 Locatie (119.075/492.350 of 119.050/492.050 )

Noordertocht

Aan de Noordertocht in de Grote IJ-polder ten westen van Amsterdam.

Grond-aankoop in 1916. In gebruik vanaf voor 1922 tot 1963, in ca. 1912 als patronenmagazijn, in 1940 als magazijn Luchtstrijdkrachten (LSK) en op 1-12-1950 als uitrustingsmagazijn. Mogelijk in ca. 1932 vernieuwd.
In 1940 bestond het uit vijf magazijnen, een woning en een wachtgebouw.

Tegenwoordig gesloopt, het terrein is nu verdwenen in de Amerikahaven.

  Locatie (112.800/492.950)

Noorderweg

Aan de Noorderweg in de Grote IJ-polder ten westen van Amsterdam.

Grond-aankoop in 1916. In gebruik vanaf voor 1927 tot onbekende datum, ca. 1912 als patronenmagazijn en in 1940 als magazijn Luchtstrijdkrachten (LSK). Mogelijk in ca. 1932 vernieuwd.
In 1940 bestond het uit vijf magazijnen, een woning en een wachtgebouw.

Op 28 juli 1946 om 17.15 ontploft, mogelijk door zon-instraling door kapotte draadglasruit en mogelijk herbouwd voor 1950. Het bestond uit vier magazijnen met verdieping van 40 bij 15 meter, een gebouwtje en woning annex bureel.

Tegenwoordig gesloopt, het terrein is nu verdwenen in de Amerikahaven.

  Locatie (113.350/492.050)

Osdorperweg

De voormalige Post nummer 11 aan de Slimmeweg bij Sloten. Bouw op "Terrein aan den Osdorperweg bij Sloten" ving aan in december 1939 (in januari en februari geen werkzaamheden vanwege vorst) met laatste maandrapport van 7 mei 1940. Op 1-12-1950 in gebruik als buskruitmagazijn.

Ouderkerk (-Zuid)

De voormalige Post nummer 11 aan de Amstel etc.; aan de oostzijde van de Amstel, ten zuiden van Ouderkerk a.d. Amstel en tegenover Schietkatoenfabriek De Oude Molen.

In gebruik vanaf 1938 of eind 1939 tot na 1980/1983 en op 1-12-1950 als uitrustingsmagazijn. Het zou gebruikt zijn voor de opslag van zwaar kaliber granaten.
In 1940 bestond het uit vijf magazijnen en één woning welke allen nog aanwezig zijn.

Tegenwoordig buiten gebruik.

Polder VIII / Velzerweg?

In de Groote IJ-polder ten zuidwesten van de kruising van de Noorderweg en de weg om De Hoorn ten westen van Amsterdam.

Ook wel omschreven als "Buskruitmagazijn met wachterswoning in den Grooten IJpolder" en "Buskruitmagazijn in de Grote IJ-polder".
Gebouwd in 1891 en waarschijnlijk gelijk aan een nog bestaand magazijn nabij Spaarnwoude.
In 1940 bestond "Velzerweg Gr.Ypolder" uit één magazijn en een woning.

In gebruik vanaf 1891 of mogelijk 1894 tot voor 1-1-1968. Was op 1-12-1950 als buskruitmagazijn in gebruik.

Tegenwoordig gesloopt, het terrein is nu verdwenen in de Westhaven.

  Locatie (116.100/491.100)

Riekerpolder

Het complex in de Riekerpolder, nabij Sloten, aan het Jaagpad langs het Nieuwe Meer.

In gebruik vanaf 1920 of 1921 tot tussen 1952 en 1957. Op 1-12-1950 in gebruik als uitrustingsmagazijn.
Het bestond uit vijf gebouwen en werd omschreven als "dubbele woning en magazijnen voor opberging van tijdhandgranaten en patronen voor lichtpistolen bij het Nieuwe Meer".

Tegenwoordig gesloopt en de locatie ligt nu in het, tijdens de jaren 1952-1957 vergrote, Nieuwe Meer.

 Locatie (116.630/482.810)

Stammersdijk

De voormalige Post nummer 19 bij Vierhuizen aan de Weespertrekvaart nabij Diemen.

Bouw op "Terrein Vierhuizen nabij Diemen" ving aan in december 1939 (in januari en februari geen werkzaamheden vanwege vorst) met laatste maandrapport van 7 mei 1940. Op 1-12-1950 in gebruik als buskruitmagazijn.

Tegenwoordig buiten gebruik.

Varkenseiland / De Sniep

Op het eiland Varkenseiland of De Sniep bij Diemen op de splitsing van de Muider- (gedempt) en de Weespertrekvaart.

In 1848 is er sprake van een Pulvermagazijn Varkenseiland dat zeer waarschijnlijk in de tweede helft van 1809 is gebouwd. Op een kaart uit 1849/1850 is een 'Fundering Kruitmagazijn' aangegeven, echter iets meer naar het oosten - waar nu de spoorweg Overdiemen - Duivendrecht loopt.
In 1870 werd een kruitmagazijn gebouwd, gelijk aan het kruitmagazijn bij Spaarnwoude, maar deze is gesloopt.
Er is een bouwtekening uit 1883 waarop twee grote loodsen staan aangegeven. In 1912 werden o.a. twee grote en twee kleine loodsen op de kaart aangegeven. Een situatie-schets uit 1917 toont twee grote magazijnen en een woning.

In gebruik gedurende onbekende periode en in 1913 als magazijnen welke in 1882 en 1917 betiteld werden als 'Loodsen tot berging van Artillerie Materieel met Wachterswoning op het terrein aan de Sniep'.
Het magazijn komt voor op een lijst uit 1932, maar onder de naam 'De Sniep'. Onder die naam is bekend dat er een barak in de periode 1939-1940 heeft gestaan. In 1940 stond er één woning en twee loodsen. In 1951 was het nog in gebruik.
Op kaarten uit 1950-1957 en 1990-1994 staan de gebouwen nog aangegeven.
Rond 1985 wilde de gemeente Diemen het terrein en de gebouwen kopen van Domeinen. Het ging toen om een stenen gebouw met twee verdiepingen, Sniep no 3, uit 1882 welke in 1954 is verbouwd tot dubbele woning. En om twee houten magazijnen met zinken dak van 50 bij 11 meter. Het terrein is dan omringd door een houten hek en op alle vier hoeken zijn grenspalen geplaatst (O1 t.e.m. O4).

Tegenwoordig gesloopt.

 Locatie (126.300/483.300)

Venserpolder

Het voormalige kruitmagazijn nabij het voormalige Sectorpark Ouderkerk, afd. Munitie te Amsterdam Zuid-Oost. Waarschijnlijk gelijk aan een nog bestaand kruitmagazijn nabij Spaarnwoude.

Gebouwd circa 1893 en in gebruik tot voor 1-1-1968 en op 1-12-1950 als retourmagazijn.

Tegenwoordig gesloopt.

 Locatie (125.150/481.200)

Zuiderweg

"Magazijnen tot opberging van munitie voor Vestinggeschut aan den Zuiderweg in den Grooten IJpolder".
Aan de Zuiderweg in de Grote IJ-polder ten westen van Amsterdam.

In gebruik vanaf voor 1924 tot 1963 in ca. 1910 als projectielen-magazijn, in 1919 voor munitie voor vestinggeschut en op 1-12-1950 als uitrustingsmagazijn.
In 1940 bestond het uit zes magazijnen en een woning.

Tegenwoordig gesloopt (rond augustus 1972), het terrein is nu onderdeel van het gebied rond de Amerikahaven.

 Locatie (112.500/490.400)