Fort aan de Liede

(Werk aan de Liede, Fort De Liede)

Historie:

1843-1844 aanleg fort
1846 bouw torenfort
1851 aanpassingen deuren en hijsogen
1880 aanpassingen
1885 gedeeltelijke sloop torenfort, onttrekken aan zicht
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus, Stbl. 197)
1908 herhaling classificatie (K.B. 13 januari, Stbl. 27)
1914 betonnen kazematten
1914-1918 gedeeltelijke sloop torenfort
1926 vestingwerk van de tweede klasse (K.B. 28 mei, Stbl. 156)
1951 vestingwerk van geen klasse (K.B. 25 oktober, Stbl. 463)
1960 opheffing als vestingwerk (K.B. 23 juni, Stbl. 258)
1966 verkoop noordelijk terreindeel met bergloods aan Rijkswaterstaat voor 16.500 gulden
<1966 woning gesloopt
1966> bergloods gesloopt
1967 verkoop forteiland aan Rijkswaterstaat voor 16.000 gulden

Locatie:

Het fort ligt in de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder naast de Vereenigde Binnenpolder. De beperkte inundatiemogelijkheden, de grillige structuur van het gebied en de toegangswegen vereisten een sterke verdediging met forten op korte afstand van elkaar in dit deel van de Stelling.
Het fort is onderdeel van de Positie aan de Liede (107.550/488.160)

Doel:

Afsluiting en verdedigen van de Ringvaart en de Spaarnwouderweg/Schipholweg.

Bezetting:

143 (1913), geen behalve 175 logies in bergloods (1924)

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Een fort uit ca. 1845 stond op deze locatie maar is grotendeels gesloopt. In 1914 zijn enkele kazematten voor kanonnen van onversterkt beton op het terrein gebouwd. Verder bestaat het fort uit een aarden wal. Alleen de kazemat aan de noordzijde is nog zichtbaar en mogelijk is er ten minste één geheel met grond bedekt. Ook een deel van het torenfort is zichtbaar en mogelijk is nog een groot deel van de begane grond aanwezig.

In het voorjaar van 1876 werd Johannes Jacobus Jansen als wachter en conducteur op het fort aangesteld. Op 46-jarige leeftijd was deze sergeant-majoor van de veldartillerie met pensioen gegaan en ontving hij een pensioen van 240 gulden per jaar. Als wachter ontving hij 75 (gulden)cent toelage per dag.
In december 1876, een half jaar later, vroeg hij overplaatsing aan omdat 'zijn vrouw en eenige zijner kinderen altijd ziekelijk zijn wegens de ongezondheid van het Fort'. Ook de afstand van 750 meter tot de school vormde een probleem.
De Eerstaanwezend Ingenieur der Genie (Ir. Gijsbert Hodenpijl) kende het probleem: 'De wachters en hun gezinnen kampen steeds met rheumatiek en koortsen'. 'Ook [Jansen], vroeger een krachtig man, ondervindt de invloed van het ongezond verblijf.

Tussen dit fort en Fort bij de Liebrug lag een verdedigingswal (als onderdeel van de Positie aan de Liede) met ten noorden van het fort een betonnen nevenbatterij.

De andere torenforten en wachtgebouwen die rond 1843-1846 zijn gebouwd vanwege de droogmaking van de Haarlemmermeer zijn:

• Fort bij Heemstede
• Fort aan het Schiphol
• Fort aan de Nieuwe Meer

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is gedeeltelijk behouden met het open polderlandschap in het westen en zuiden.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Haarlemmermeer / Haarlemmerliede en Spaarnwoude, NH

Eigenaar:

Rijkswaterstaat

Gebruiker:

idem

Gebruik:

Beweiding en opslag

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland (03-09-91 317736); Lijst van Werelderfgoed UNESCO (759)

Onderhoud:

Originele staat, constructie is matig.