Legerplaats bij Oldebroek

Historie:

1875 Besluit aankoop Oldebroeksche Heide
1877 In gebruikname als artillerie schietkamp en bouw Legerplaats bij Oldebroek (LbO)
1877 Eerste schoten, door 1e Reg. Vestingartillerie uit Amsterdam (2 juli)
1878 Onder beheer Artillerie Schietschool (ASS) te Zwolle
1885 schietproeven beton, graniet en basalt (oktober)
1906? Bouw Kanonkazemat
1910 Bouw Oefeningskoepel
1910 Ingebruikname Oefeningskoepel door 2e Reg. Vestingartillerie (september)
1911 Bouw Mitrailleurkazemat
1918 Bouw Gallerijen
1919 Aankoop Doornspijksche Heide
1919-1922 Bouw granaatvrije controleposten en gallerijen
1922 Onder beheer Artillerie Schietkamp (ASK)
1932 waarschijnlijk kanon voor Oefeningskoepel nog aanwezig
1934? Bouw VIS-kazemat
1935 Bouw Rivierkazemat
1981-1982 Aanpassingen Gallerijen A en B
1993 Onder beheer Artillerie Opleidings Centrum (AOC)

Locaties:

Het schietterrein ligt op de Oldebroeksche Heide (midden ca. 194.000/492.000)

De Kanonkazemat was gelegen ten oosten van de Van Osweg en ten westen van de Kingsroad (ca. 191.300/489.550)

De Oefeningskoepel was gelegen ten oosten van de Van Osweg en ten westen van de Kingsroad, 20 meter ten zuiden van de Kanonkazemat (ca. 191.300/489.600)

De Mitrailleurkazemat was gelegen op een onbekende locatie.

De (restanten? van) Gallerij A en Gallerij B zijn gelegen ten oosten van de Ottenweg. Naar het ZZO ligt een Gallerij C (193.000/491.450)

De VIS-kazemat is gelegen ten zuiden van de Heesbergweg en ten noorden van een zandweg met een onbekende naam, tegenover de Rivierkazemat (191.497/490.992)

De Rivierkazemat is gelegen ten zuiden van de Heesbergweg en ten zuiden van een zandweg met een onbekende naam, tegenover de VIS-kazemat (191.499/491.001)

Doel:

Oefenen van de Vestingartillerie in het schieten met veld, hefkoepel en kazemat geschut.
(Zie Korporaal Muller.)

Personeel:

-

Omschrijving:

Al vanaf 1877 is de Oldebroekse Heide, 8 bij 2 km, als militair oefenterrein in gebruik. De artillerie oefenden van 1 mei tot 1 november in het gebruik van hun wapens. Waaronder de vestingartillerie gelegerd in de Oranje-Nassau Kazerne te Amsterdam.
Deze omschrijving beperkt zich tot de bouwwerken die vanwege hun schietmogelijkheden of beproeving direct of indirect met de Stelling te maken hebben.

Kanonkazemat (7 cm Kazemat en 10 cm Kazemat)

Vanaf 1906 staat het schieten met 7 cm Kazemat en 10 cm Kazemat kanonnen op het cursus programma.
In 1905 is er voor beide kanonnen een kazemat gebouwd (tussen Batterij IV en V ???). Het 10 cM kanon (no 56) werd geleverd door de Hembrug en de 7 cM (no 2) door Magazijn Amsterdam.
Zowel het 7 cM als 10 cM kanon zijn in de Stelling gebruikt voor groot-flankement en waren opgesteld in de keelkazematten.
Het is niet bekend of er nog restanten zijn.

Oefeningskoepel (6 cm Koepel)

In 1910 is "door den zorg van de Eerstaanwezend Ingenieur te Amsterdam" een hefkoepelgebouw gebouwd en voorzien van een 6 cm Kazemat kanon (tussen rooilijnen B en C). De aanbesteding voor de onderbouw vond in 1909 plaats en de begrootte kosten waren 4.750 gulden. Een aannemer uit Zwollle nam de bouw aan voor 4.500 gulden.
Op 8 september 1910 werd de "Spezifikation Montagegerathe" (24 kolli) van Fried. Krupp Grusonwerk, getekend in Oldebroek door "Montagemeister W. Möhlmann".
In september 1910 werd de Oefeningskoepel in gebruik genomen en in het cursusprogramma opgenomen. Als eersten is geschoten door personeel van de Artillerie Schietschool en het 2e Regiment Vestingartillerie uit Amsterdam.

De binnenafmetingen waren identiek aan de hefkoepelgebouwen zoals in de Stelling toegepast.
De wanden waren van dun uitgevoerd gewapend beton maar de koepel was van echt pantserstaal met een totaal gewicht van 16.960 kg. De koepel werd door Krupp-Gruson geleverd en behoorde tot een levering van vier stuks voor het Fort bij Uithoorn en het Fort Waver-Amstel. Een van de koepels voor het Fort Waver-Amstel werd echter voor Oldebroek bestemd.
De Oefeningskoepel was vrijwel geheel aangeaard en de toegang werd door twee houten beschoeiïngen vrij gehouden.
De meeste forten in de Stelling waren voorzien van twee hefkoepels. Twee forten hadden slechts één hefkoepel en andere forten geen enkele.
Het is niet bekend of er nog restanten zijn.

Mitrailleurkazemat (Mitrailleur M'08)

Het is bekend dat in 1911 een kazemat is gebouwd "voor de opstelling van 2 kazemataffuiten voor mitrailleur M'08" (in rooilijn G).
Het is niet bekend waar deze kazemat heeft gestaan en of er nog restanten zijn.
De Mitrailleur M'08 was inmiddels op diverse forten van de Stelling in de keelkazematten geplaatst. Volgens de Opgave der Bewapening 1910 waren er in totaal 72 evenals 180 Mitrailleurs M'90.

Gallerijen 1918

In 1918 werden voor sterkteproeven twee gewapend betonnen en één houten schuilplaatsen (A, B en C) beschoten met een veldhouwitser 15 cm.
Na de proefnemingen zijn de twee betonnen schuilplaatsen in 1920? versterkt met een meter dik grindpakket en als waarnemingsgallerijen in gebruik genomen.
Vermoedelijk zijn deze twee betonnen gallerijen nog aanwezig, minder waarschijnlijk ook de houten gallerij.
In de Stelling was inmiddels op beperkte schaal gewapend beton toegepast.
In 1981-1982 waren er plannen om de kijkgaten van de gallerijen te wijzigen en elk van een luifel te voorzien. In Gallerij A zou ook een gang in het metselwerk in het midden verwijdert worden. Dezelfde gallerij heeft op die tekeningen een lengte van 28 meter met 12 oorspronkelijke kijkgaten. Gallerij B is ca. 10 meter met 5 kijksleuven.

VIS-Kazemat (6 cm Kazemat)

De Commandant Vesting Holland vroeg in 1934 een bedrag van 740 gulden aan de minister voor de bouw van deze oefenkazemat. Het bestaat uit een ruimte en een overdekte nis voor de opslag van munitie.
De frontmuur met het schietgat was van normale dikte, de overige muren zijn 15 tot 20 cm dik. De kanonkamer is gelijk de echte VIS-kazematten voor de opstelling van het 6 cm Kazemat kanon. De VIS-kazematten waren bewapend met een 6 cm Kazemat kanon (keelflankement) die uit de Stelling-forten afkomstig waren.
De kazemat was anno 2004 nog aanwezig. In de kanonkamer was het metalen onderstuk (trommelaffuit) nog aanwezig waarop het kanon stond.
Op de Leusderheide heeft een soortgelijke oefenkazemat gestaan maar zou twee schietgaten, twee toegangen en twee afwachtingsruimten hebben gehad.

Rivierkazemat (Kanon 5 cm nr. 2)

Op 20 december 1935 werd de bouw van deze oefenkazemat (ookwel "imitatiekazemat") aanbesteed voor 995 gulden. Het bestaat uit twee ruimten en een korte gang.
De frontmuur met het schietgat was van normale dikte (1,5 m), de overige muren zijn 20 tot 30 cm dik. De kanonruimte is gelijk de echte Rivierkazematten (2 bij 3,5 m) voor de opstelling van het Kanon 5 nr. 2.
De kazemat was anno 2004 nog aanwezig.
De Rivierkazematten (ook wel Brugkazematten genoemd) waren van 1935 tot 1936 tijdelijk bewapend geweest met elf 6 cm Koepel kanonnen die uit de Stelling-forten afkomstig waren.

Zie betreffende proefnemingen bouwmaterialen bij Oldebroek ook Schietdoelen te Schoorl.
Zie ook Legerplaats bij Harskamp als oefenlocatie voor de infanterie.

Omgeving:

De originele situatie op en rond de legerplaats is behouden: bos en heide.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Kanonkazemat, Oefeningskoepel: Elburg, Gld
Mitrailleurkazemat: onbekend
Overig: Oldebroek, Gld

Eigenaar:

Ministerie van Defensie

Gebruiker:

geen

Gebruik:

geen

Monument status:

geen

Onderhoud:

geen