Forten, batterijen en andere werken

Overige Werken

Van de volgende objecten is nog te weinig informatie bekend. Deze objecten hebben daarom geen eigen informatie pagina.

Opslag en distributie

 

Buskruithaven Buitenhuizen

De buskruithaven werd gebruikt voor het lossen van zeeschepen met aangevoerde munitie of het laden met munitie van schepen met Nederlands-Indië als bestemming.

   

Deze locatie is waarschijnlijk gebruikt tot een kanaalverbreding na 1945.

De haven liep parallel aan het kanaal en had twee toegangen ernaar. Deze locatie was waarschijnlijk ook voor het tijdelijk opslaan van munitie van zeeschepen naar Amsterdam.
Vermoedelijk is een deel van de kade en het haventracé nog herkenbaar in de oever van het kanaal.

Luchtfoto Locatie (ca. 108.000/495.150)

   

BuitenhuizenDeze locatie is waarschijnlijk pas bij een kanaalverbreding na 1945 tot stand gekomen.

Gelegen aan het Noordzeekanaal aan de gedempte mond van Zijkanaal B, halverwege Velsen en Zaanstad - nabij de Kazematten Zijkanaal B.

Tegenwoordig niet meer in gebruik. Waarschijnlijk nog origineel gebouw aanwezig. In 2003 is de naam gewijzigd in 'Kruithaven'.

Luchtfoto Locatie (ca. 107.450/495.500)

 

Garnizoen Nachtleger Magazijn, Amsterdam

Waarschijnlijk aan de Cruquiuskade te Amsterdam geweest, inmiddels na Van Gend en Loos met nieuwe woningbouw.
Over het personeel is alleen bekend dat in ca. 1910 er drie werklieden waren met een salaris van meer dan 1.000 gulden per jaar.
Het diende voor de opslag van dekens, lakens, matrassen, bedden en dergelijke voor mobilisabele eenheden.

Luchtfoto Locatie (ca. 123.850/486.800?)

 

Kledingmagazijn, Haarlem

Gelegen aan Donkere Spaarne, exacte locatie is helaas onbekend. Het had acht kamers en is in 1860 naar landelijke overheid overgegaan.

Luchtfoto Locatie (ca. 104.200/488.320)

 

Kolendepot Marine, Amsterdam

Rond 1886/1887 werd door de Koninklijke Marine een oorlogsvoorraad steenkool, van 9.500 ton opgeslagen in een kolendepot tussen de voorhavens van de Willemssluizen aan de ingang van het Noordhollands Kanaal (Amsterdam-Noord). Hiervan was 2.400 ton bestemd voor de Zuiderfrontier.
Mogelijk later vervangen door de kolenloods die bij de Artillerie-Inrichtingen is gebouwd.

Luchtfoto Locatie (ca. 122.500/488.400)

 

Kolendepot EntrepotkadeKolendepot Entrepotkade, Amsterdam

Aan de Entrepotkade te Amsterdam, nabij de voormalige electriciteitscentrale aan de Hoogte Kadijk, is een kolendepot. Deze zouden (mede) gebouwd zijn vanwege de verplichting aan/contract met bedrijven (de elektrische centrale?) een grotere steenkoolvoorraad aan te houden dan normaal noodzakelijk. Tegenwoordig onderdeel van het appartementencomplex "Aquartis".

Het is bekend dat in 1893 in de Vestingbegroting financiën beschikbaar zijn gesteld voor de aanleg van steenkoolopslagplaatsen te Amsterdam voor de Staats Spoorwegen.

Luchtfoto Locatie (ca. 123.300/486.600)

 

Magazijn der Artillerie / Magazijnen der Artillerie, Amsterdam

Gevestigd in Amsterdam. Naam onder andere in 1911 genoemd. Onbekend of het om een of meerdere (eigen) magazijnen gaat.

Mogelijk dat in 1929 de afdeling Materieel en/of Munitie van het Sectorpark Halfweg werd gebruikt.

 

Militair Magazijn voor Levensmiddelen, Amsterdam

Over het personeel is alleen bekend dat in ca. 1910 er drie werklieden waren met een salaris van meer dan 1000 gulden per jaar.
In februari 1917 waren er voedselrellen bij het magazijn.
Dit magazijn was gevestigd aan Kleine Wittenburgstraat 94-96 te Amsterdam. De straat bestaat niet meer vanwege stadsherstel in de jaren 1970 op Kattenburg.

Luchtfoto Locatie (ca. 123.120/487.275)

 

Vaartuigendepot Amsterdam, Vrijwillige Landstorm

Onbekende functie, onbekende locatie. In 1929 bevond het Vaartuigendepot Landstorm zich in/bij het Mobilisatie Centrum Amsterdam.

Zie Bureau Landstormkorps.

 

VrieshuisVrieshuis, Amsterdam

In een rapport van een staatscommissie uit 1905 werd de bouw van een vrieshuis aanbevolen om voldoende opslagcapaciteit te hebben voor de opslag van vlees. Welk vrieshuis het was en waar het stond is echter onbekend.

Het is wel bekend dat een bestaand gebouw (van de gemeente) aan de Hoogte Kadijk 27 te Amsterdam in 1904, het jaar waarin de betreffende staatscommissie begon, is verbouwd tot vrieshuis.

Luchtfoto Locatie Hoogte Kadijk (122.980/486.875)

Huisvesting, voeding en verzorging

 

Centraal Luchtwacht Bureau, Amsterdam

Te Amsterdam, genoemd in 1914-1918 en 1940.

 

Garnizoensbakkerij, Haarlem

Gelegen, met woning, aan de Lakenstraat. Het is in 1860 naar de landelijk overheid overgegaan. Anno 2002 was er geen gebouw in de Lang Lakenstraat of Korte Lakenstraat dat in aanmerking leek te komen.

Luchtfoto Locatie (ca. 103.380/488.075)

 

Hoofdwacht HaarlemHoofdwacht, Haarlem

In de 17de-eeuw gebouwd en gelegen aan de Grote Markt op de hoek met de Smedestraat. Tot 1900 gebruikt door de schutterij.

Luchtfoto Locatie (103.890/488.460)

 

Loods Cruquiusweg, Amsterdam

In 1919 was een detachement van 1.000 manschappen te Amsterdam in "een der loodsen aan den Cruquiusweg onder dak gebracht". Ook het Gemeentelijk Handelsentrepot was aan deze weg gevestigd.

 

Militair Centraal Post, Amsterdam

De Militair Centraal Post (mcp), het hoofdtelefoonkantoor van het militaire net, te Amsterdam op een nog onbekende locatie (zie Rokin 145).

Op 1 april 1915 werd het in gebruik genomen in het Stelling Hoofdkwartier (Amstel Hotel) en per 6 juli 1915 in het Rijkstelegraafkantoor.
Van dit gebruik was het laatst in 1947/48 sprake.

 

Militair Hospitaal, Haarlem

In 1915 aan de Kinderhuisstraat 2 (Kinderhuissingel?). Waarschijnlijk minstens in de periode 1915 - 1940 in gebruik geweest.

 

Militaire Apotheek, Haarlem

Locatie is onbekend, genoemd als bestaand gebouw in 1940.

 

SlachterijMilitaire Slachterij, Amsterdam

Opgericht op 25 maart 1918 en opgeheven in 1919. De slachterij was gevestigd in het abattoir aan de Veelaan te Amsterdam.
Het leger had sinds 1879 eigen slachterijen.

Luchtfoto Locatie (ca. 124.360/486.740)

 

PMTProtestants Militair Tehuis, Amsterdam

Voormalige Hersteld Evangelische Lutherse Kerk, Kloveniersburgwal 50, ingang Spinhuissteeg 11, te Amsterdam (1948-1949)

Luchtfoto Locatie (121.650/487.040)

 

PMT HaarlemProtestants Militair Tehuis, Haarlem

Gelegen aan de Jansweg 39. Gebouwd in 1903. Gevelopschrift luidt 'Tehvis voor militairen'.

Luchtfoto Locatie (104.080/488.960)

 

Protestants Militair Tehuis, IJmuiden

Gelegen aan de Bloemstraat in IJmuiden. In ieder geval in gebruik in 1938.

 

RKMV AmsterdamR.K. Militair Tehuis, Amsterdam

Leidsedwarsstraat 18 te Amsterdam (1948-1949).

In de Korte Leidsedwarsstraat zou nummer 18 wellicht deel zijn van het Leidsepleintheater (zie foto). In de Lange Leidsedwarsstraat is nummer 18 een nieuwbouwwoning.

 

RKMV HaarlemR.K. Militairen Veereniging, Haarlem

Gelegen aan de Zoetestraat 14 en gebouwd in 1911.

Luchtfoto Locatie (103.690/488.620)

 

RokinRokin 145, Amsterdam

In 1927 stond dit gebouw onder beheer van de Genie. Het was mogelijk in gebruik als Militair Centraal Post.

Het pand bestaat nog en ligt nabij het Muntplein. Rokin 143 was ergens in de periode 1897 - 1922 een Gebouw voor Politietroepen. Nr. 145 was een gesticht. Het is waarschijnlijk dat er een hernummering heeft plaatsgevonden.

Luchtfoto Locatie (121.400/486.775)

 

Vrijwillige BurgerwachtVrijwillige Burgerwacht, Amsterdam

Singel 548. Hier zijn vanaf 9 november 1927 de eerste vergaderingen gehouden van wat in 1932 de Stichting Menno van Coehoorn werd.

In de Tweede Wereldoorlog gevorderd door Luftgau Kommando Holland, Feldgericht. Verwoest bij het neerstorten van een Engels vliegtuig op 27 april 1943. Anno 2007 staat ter plekke een bankgebouw uit 1960.

Luchtfoto Locatie (ca. 121.320/486.630)

Productie en onderhoud

 

-

Luchtmacht en Marine

 

Hulplandingsterrein Cruquius

In een brief uit augustus 1917 werd het "inrichten van een hulplandingsterrein voor vliegers, ter versterking van de kustverdediging" nabij Cruquius gemeld.

Luchtfoto Locatie (103.700/482.700)

 

Inschietplaats van vischtorpedo'sInschietplaats van vischtorpedo's

(Torpedo Inschietplaats)

Er was een torpedo-inschietplaats in het, nu gedempte, Zijkanaal F bij Halfweg waarvan het laatste gebouw rond 1964 werd gesloopt. Later is ter plekke de mond van de Amerikahaven gegraven.

Het Centraal Vischtorpedo-magazijn, waaronder deze inschietplaats vermoedelijk viel, was gevestigd op het Marine-etablissement Kattenburg.

Luchtfoto Locatie (112.750/493.400)

 

Mariniers Kazerne, Amsterdam

De Mariniers Kazerne was gelegen op het Marine-etablissement Kattenburg, langs de Grote Kattenburgerstraat te Amsterdam. Het gebouw is gesloopt maar de naam Marinierskade herinnert er nog aan.
Volgens een verzetsgroep (Bureau Inlichtingen Londen) werd de kazerne door de Duitse bezetter gebruikt voor de legering van 500-600 manschappen.

Luchtfoto Locatie (ca. 123.200/487.440)

Terreinen

 

Artillerieveld, Haarlem

met huisje, huidige Ripperdapark

 

Excercitie Batterij bij Funenkade, Amsterdam

Op het terrein, ten oosten van het toenmalige Amsterdam, staat op een kaart uit 1849 ten noorden van de St. Anthoniesdijk een"Excerc. Batt." aangegeven. In een stuk van 16-6-1886 is sprake van het "verbeteren terrein excercitiebatterij te Amsterdam".
Tegenwoordig het Zeeburgerpad en Lozingskanaal, nabij de Funenkade te Amsterdam.

Luchtfoto Locatie (ca. 123.700/486.600)

 

Excercitieveld bij Bastion Zeeburg, Amsterdam

Op het terrein van het voormalige Bastion Zeeburg, staat op een kaart uit 1849 een "Excercitie Veld" aangegeven. Ongeveer 300 meter lang en 50-75 meter breed.
Tegenwoordig ten zuidoosten van de Czaar Peterstraat te Amsterdam.

Luchtfoto Locatie (ca. 123.700/486.850)

 

'Excercitieveld', 1850, Bloemendaal

Luchtfoto Locatie (ca. 99.200/490.350)

 

'Oud Excercitieveld', 1912, Bloemendaal

Luchtfoto Locatie (ca. 98.750/491.400)

 

Legerplaats HarskampLegerplaats Harskamp

(Legerplaats de Harskamp, Legerplaats Harskamp)

Legerplaats en oefenterrein voor de infanterie, het Infanterie Schietkamp Harskamp, in 1898 in gebruik genomen. Waaronder de infanterie gelegerd in de Oranje-Nassau Kazerne te Amsterdam.
Tegenwoordig heet de kazere Legerplaats Harskamp / Generaal Winkelmankazerne.

Zie ook Legerplaats bij Oldebroek als oefenlocatie voor de artillerie.

Luchtfoto Locatie (182.500/461.000)

 

Schijfschieter VlakSchijfschieter Vlak, Bloemendaal

(ook: Schietbanen, Militair Oefenterrein)

In de duinen ten westen van Haarlem, ter hoogte van Overveen, staat op een kaart uit 1850 het Schijfschieter Vlak aangegeven. In 1860 was dit in gebruik "om in het schieten 'naar de schijf' te oefenen".

Luchtfoto Locatie (ca. 101.300/489.850)

Later moet het terrein uitgebreid zijn want op een kaart uit 1912 staan twee schietbanen van ieder een kilometer lengte aangegeven. Het terrein strekt zich inmiddels naar het noorden uit, tot ter hoogte van Bloemendaal. In 1994 zijn de schietbanen op de kaart alleen nog als paden te herkennen en staat er 'Militair Oefenterrein' bij vermeldt. Rond 1980 zouden de banen zijn gesloten en werden ze alleen nog voor training van de politie gebruikt.
Anno 2002 heeft het geen militair gebruik meer en wordt een deel van het terrein als camping bij VaFaMil gebruikt. Drie gebouwen (uit de jaren 1930?) van de schietbanen zijn nog aanwezig en worden nu door de camping gebruikt.

Luchtfoto Locatie (ca. 101.400/490.500)

Divers

 

Begraafplaats Bovenkerk, Amsterdam

In de Bovenkerkerpolder (ten zuidoosten van Amstelveen en Bovenkerk) zou een terrein geweest zijn dat gereserveerd was als begraafplaats voor gesneuvelden.
Het is niet bekend waar dit terrein geweest is.

 

Noodstallen voor vee in de Wijde Wormer

-

 

Monument Bennebroek

Het monument heeft de vorm van een geknotte naald en op één der vier zijden van de verdikte voet staat aangegeven waarom ter plaatse dit teken eens werd opgericht:

Monument BennebroekTER HERINNERING
HET BEZOEK VAN
H.M. DE KONINGIN
WILHELMINA
AAN HET BIVAK VAN HET
INSTRUCTIE BATALJON
UIT KAMPEN
11 AUGUSTUS 1916

Zie Bivak in Bennebroek.

Luchtfoto Locatie (101.540/482.040)

 

Wereldstation

Op 5 april 1917 brengt de 'Permanente Commissie voor de Radiotelegrafie' een advies uit "een wereldstation binnen de Stelling op te richten" voor onder ander verbindingen met de koloniën.
De zendapparatuur werd voor het eind van de Eerste Wereldoorlog in het geheim bij het Duitse Telefunken gekocht en in Amsterdam opgeslagen.

Een nadere locatie rond Amsterdam is vermoedelijk niet meer overwogen en om technische redenen is een zendstation in Kootwijk (1923 in gebruik) en ontvangstation bij Sambeek (later Noordwijkerhout) gebouwd.

 

Woningen Belgische uitgewekenen, Amsterdam

Woningen (herenhuizen) die door de Commissie voor de Belgische uitgewekenen werden gehuurd voor de huisvesting van vluchtelingen:

  • Joh. Vermeerstraat 28 (15-2-1915/15-6-1916)
  • 2e Boerhavestraat 66 (1-1-1915/ultimo april 1916)
  • Koninginneweg 241 (15-8-1915/15-11-1915)

 

Zwemschool aan Harmenjansveld, Haarlem

In 1860 is het overgegaan naar landelijke overheid.

Luchtfoto Locatie (ca. 104.400/488.580)