Fort bij Penningsveer

Historie:

1883 post in de Posten van Krayenhoff
1886 aardwerk
1894 verdedigbaar aardwerk
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus, Stbl. 197)
1898-1901 bomvrije gebouwen
1908 herhaling classificatie i.v.m. nevenbatterij (K.B. 13 januari, Stbl. 27)
1911 in hoogste staat van paraatheid n.a.v. Tweede Marokko-crisis (september) evenals Fort bij IJmuiden en Fort bij de Liebrug
1913-1922 permanente vredesbezetting
1915 feestavond van 'Comité voor Ontwikkeling en Ontspanning voor de Gemobiliseerde Troepen, Afdeling voor de Forten in Haarlem' (3 mei)
1924 tweede bergloods in vervallen en onbruikbare toestand
1926 vestingwerk van de tweede klasse (K.B. 28 mei, Stbl. 156)
1939 munitie voor mortieren, lichte en zware mitrailleur en 35-ponder met wagens en gevorderde paarden overgebracht naar Haarlem
1945 schotenwisseling tussen Duitse en Canadese militairen (18 mei)
1946-1948 Bewarings- en Verblijfkamp (11 november 1946 - 29 februari 1948)
1958?-1980? opslag springstoffen/trotyl, koperblokken en munitiekisten MAAP/MGDM/Mundepcie
1951 vestingwerk van geen klasse (K.B. 25 oktober, Stbl. 463)
1960 opheffing als vestingwerk (K.B. 23 juni, Stbl. 258)
>1993 sloop twee van de drie loodsen

Locatie:

Het fort ligt langs de Binnen-Liede aan de Vereenigde Binnenpolder. De beperkte inundatiemogelijkheden, de grillige structuur van het gebied en de toegangswegen vereisten een sterke verdediging met forten op korte afstand van elkaar in dit deel van de Stelling.
Het fort is onderdeel van de Positie aan de Liede. (106.700/489.525)

Doel:

"Afsluiting en verdedigen van het acces gevormd door de Oude Haarlemmerweg."
(Zie ook het Verslag Fortmanoeuvres 1903.)

Bezetting:

169 (1913), 295 (1920), 5 off. en 16 onderoff. en 224 mansch. = 245 tevens 175 logies in bergloods (1924), 231 gevangenen (15 jan. 1947); 2e Regiment Vestingartillerie, 3e Bataljon, 4e Compagnie (1913-1922)
Zie Fortwachter Van Assema, Kanonnier De Vries.
Zie ook Garnizoenen.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Model A, onversterkt beton met een groot frontgebouw. De houten muren en panelen zijn unieke kenmerken van het interieur. De fortwachterswoning bevindt zich aan de keel van het fort.

Gedurende de laatste oorlogsjaren (vanaf 1943?) was een gemengde compagnie Russen, Polen en Duitsers in het fort gelegerd. Op 18 mei 1945 bleken zij nog aanwezig en probeerden met boten naar Emden of Bremen te vertrekken. Enkele jeeps met Canadese militairen en leden van de Binnenlandse Strijdkrachten gingen vanuit Haarlem naar het fort waar enkele schoten werden gewisseld. Twee B.S.-leden raakten gewond en de drie Canadesen konden de 80 soldaten afvoeren. De laatste bevrijdingsactie?

Van 11 november 1946 tot 29 februari 1948 had het fort een functie als Bewarings- en Verblijfkamp "Kamp Fort Penningsveer"? voor circa 225 politieke delinquenten.
De delinquenten werden te werk gesteld bij onder andere Van Gelder en Zonen (papierfabriek). Mede hierdoor waren er circa 110 bewakers.
De tralie-luiken voor de ramen zijn grotendeels nog aanwezig.

In gebruik als magazijncomplex vanaf onbekende datum tot na 1974 en op 1-12-1950 als buskruitmagazijn. Later als verpakkingsmagazijn (drie loodsen waarvan nog één aanwezig?).
In het fort zelf lag trotyl opgeslagen maar op de huidige grote parkeerplaats stond een voorraad blokken koper. De drie loodsen, waarvan er nog één over is, waren voor de opslag van munitie kisten. De voormalige bergloods was een werkplaats voor het herstellen en aanpassen van deze kisten. De bergloods was ooit echter gedeeltelijk afgebrand en ingekort. Tegenwoordig is de loods er helemaal niet meer.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden met uitzondering van enkele recente militaire loodsen aan de keel. De sluizen buiten het fort en de nevenbatterij naast de sluizen zijn intakt. Het open polderlandschap is teruggedrongen aan het front, tot aan de eerste Verboden Kring.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Haarlemmerliede en Spaarnwoude, NH

Eigenaar:

Stichting Fort Penningsveer

Gebruiker:

idem

Gebruik:

Recreatie en overnachting voor particulieren en (bijzondere) groepen. Tevens arbeidsvoorziening.

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland; Lijst van Werelderfgoed UNESCO (759)

Onderhoud:

Originele staat, constructie is redelijk goed.