Militaire Drinkwatervoorziening

(Werken ten behoeve van de drinkwater voorziening in de Stelling van Amsterdam, Installatie voor watervoorziening in de Stelling van Amsterdam, Militair Bronwaterinstituut, Waterleiding Nieuwe Meer, Militaire Inrichting voor Drinkwatervoorziening, Drinkwaterinstallatie Sloten)

Historie:

Proefboringen

1887 putboring in Sloten
1890 putboring tot 54 meter, na 7 dagen 100 m3 water
1897 tien boringen op kade ten noorden van fort tussen 42,5 en 52,8 m. diep
1898 600 meter noordelijker tien putten tussen 34,03 en 56,43 m. diep

Bouw

1899 installatie en bronnen Ringvaart kade gereed (capaciteit: 3500 m3/dag)
1900 onteigening terrein Riekerpolder
1901 terrein Riekerpolder in bezit
1902 woningen voor machine personeel gebouwd
1902-1903 bouw eerste ontijzeringsinrichting
1904 bezinkvijver en pompstation gereed (capaciteit: 15.000 m3/dag)
1906-1907 aanleg verbindingleiding
1908 onteigening terrein t.b.v. uitbreiding
1908 uitbreiding: tweede ontijzeringsinrichting, tweede filterinstallatie en tweede reinwaterkelder

Gebruik

1914 bezoek Koningin Wilhelmina (25 maart)
1935/1936 verplaatsing steiger voor waterschepen
1944 gebruiksklaar gemaakt in opdracht van de Duitse bezetter als noodvoorziening
1945?-1950? motorenwerkplaats KLM in machinegebouw
1948 bergloods geplaatst

Luchtverkeersleiding

1950-1996 bemand complex ("Station van de Luchtvaartdienst")
1953 bouw lage gebouwen op de plaats van filterinstallaties
ca. 1970 sloop tweede ontijzeringsinrichting
1978 bouw poortgebouw
1996-heden onbemand zendercomplex
2003-heden tevens vergader- en cursuslocatie

Locatie:

Nabij het voormalige Fort aan de Nieuwe Meer (onderdeel van de Posten van Krayenhoff) en later het Magazijn voor Bijzondere Opkomst in de Riekerpolder bij het dorp Sloten, ten noorden van het Nieuwe Meer. De bronnen liggen langs de Ringvaart van de Haarlemmermeer en in de Riekerpolder.

(pompstation: 115.500/483.050; bronnen Ringvaart lijn: 114.850/483.200-115.700/482.600; bronnen Riekerpolder vierkant: 115.350/483.850-116.075/483.150)

Doel:

"Voorzien in de behoefte aan drinkwater voor de bevolking van de Gemeente Amsterdam, de gebruikers van de Zaanlandsche Waterleiding en de daarbij aangesloten buitengemeenten tijdens een beleg." Andere inwoners van de Stelling konden tijdens een beleg gewoon gebruik blijven maken van regenwater en de lokaal aanwezige bronputten.
(Zie ook het hoofdstuk Approviandering)

Personeel:

-

Omschrijving:

Aanvankelijk werden twintig proefputten langs de kade van de Ringvaart en achter (oostelijk) het toenmalige fort geslagen. Later is een gebied van drie hectare, tegen de huidige Sloterweg aan, aangekocht voor het slaan van 97 putten. Al deze putten werden aangesloten op het pompstation dat tussen beide locaties lag en vormden gezamelijk de bronwaterleidinginstallatie.
De meeste gebouwen, waaronder de twee stokerswoningen en een machinistwoning, zijn nog steeds aanwezig.

In vredestijd viel het beheer van de installaties onder de Genie. De functie "Directeur van de Militaire Drinkwatervoorziening te Sloten" bestond alleen in oorlogstijd.

Van 1916 tot 1918 hebben er drie luchtafweerkanonnen rond het terrein gestaan. Zie Luchtafweer Ouderkerk voor meer informatie.

Infrastructuur

Het pompstation bestond oorspronkelijk uit een machinegebouw, ontijzerings-inrichting, reinwaterkelders, bezinkvijver (?), gashouder, drie woningen en een steiger.
De ontijzerings-inrichting was noodzakelijk om d.m.v. bezinking en filtering het ijzeroxide te verwijderen. Hiervan was gemiddeld 23 mg/l aanwezig. Om de 180 m3 gas per dag dat uit de putten vrij kwam op te vangen was een gashouder van 50 m3 geplaatst, mogelijk in de zuidwesthoek van het terrein.
Bij de proefboringen in 1897 en 1898 werden resp. 21 en 67 bacteriën per cm3 aangetroffen hetgeen steriel was.

Waterstroom

Onder het terrein loopt een grondwaterstroom, van oost naar west, naar de diepere Haarlemmermeerpolder. Hierdoor blijft een constante aanvoer van grondwater. Door Lancashire stoomketels aangedreven pompen, pompten het water via een hevelleiding uit de putten naar de ontijzerings-inrichting.
Het opgepompte en gezuiverde drinkwater werd via een leiding langs de Sloterweg en Overtoom, bij de Stadhouderskade in het stadsnet van Amsterdam gebracht. Deze werd in 1906 en 1907 aangelegd waarbij op 1 september 1907 de zinker door de Kostverlorenvaart werd gelegd.

Waterschepen

Er was blijkbaar geen verbinding tussen de Amsterdamse waterleiding en de Zaanlandsche Waterleiding want zowel hier als bij de Artillerie-Inrichtingen in Zaandam werd een steiger voor waterschepen gebouwd. Bij de Artillerie-Inrichtingen werd voor 3222,52 gulden een steiger, loods en pomp aan het Noordzeekanaal aangelegd. Daar kon dan water ontvangen worden dat per boot werd aangevoerd. In december 1918 werd de installatie ontmanteld en de steiger voor 400 gulden aan de Artillerie-Inrichtingen verkocht.
De steiger bij de Militaire Drinkwatervoorziening installatie werd in 1935 of 1936 verplaatst naar een andere locatie aan de Ringvaart even ten noordwesten van de (toen) nieuwe brug van de Rijksweg 4.

Duitse bezetting

In januari 1944 werd de installatie in opdracht van de Verteidigungsstab Amsterdam aan de Gemeentewaterleidingen overgedragen. Tussen februari en september werden alle hevelleidingen en gasleidingen op druk geperst en alle lekken en andere gebreken verholpen zodat de installatie weer gebruiksklaar was. Het heeft nooit als noodvoorziening hoeven functioneren.

Zie ook Regenwaterkelders Rijksmuseum en Regenwaterkelders Paleis van Justitie.

Omgeving:

De originele situatie rond de werken is vrijwel geheel verdwenen.Het pompstation bestaat nog, maar de terreinen met de putten zijn vrijwel verdwenen onder de Oude Haagseweg, Rijksweg A4 en Sportpark Sloten.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Amsterdam, NH

Eigenaar:

Machinegebouw: Luchtverkeersleiding met o.a. cursuslokalen en bedrijfsmuseum;
Ontijzerings-inrichting e.a.: gekraakt (1995) o.a. door de "Rijkshemelvaartdienst".

Gebruiker:

idem

Gebruik:

Machinegebouw: radiozendinstallatie verkeersleiding Schiphol;
Ontijzerings-inrichting e.o.: woningen.

Monument status:

geen

Onderhoud:

In gebruik, de gebouwen zijn in goede tot slechte staat.