Fort benoorden Spaarndam

(Rechter Vleugelwerk van Spaarndam, Fort Spaarndam Noord; Volksmond: "Munitiefort", "Fort Noord")

Historie:

1882-1884 grondaankoop en bouwrijp maken
1884-1885 aanzet grachten
1885-1887 aardwerk
1893-1895 verdedigbaar aardwerk
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus, Stbl. 197)
1897-1901 bomvrije gebouwen
1903 bouw nevenbatterij
1908 herhaling classificatie (K.B. 13 januari, Stbl. 27)
1913-1922 permanente vredesbezetting
1924 bergloods afgebrand
1926 vestingwerk van de tweede klasse (K.B. 28 mei, Stbl. 156)
1935 beide 6 cm Kazemat kanonnen (revers) bestemd voor niet gebouwde rivierkazematten Doesburg Noord en Doesburg Zuid geplaatst in rivierkazematten Westervoort Zuid en Kelpen
1941? bouw zoeklichtremise door Duitse bezetter
1949-1957/1970 magazijncomplex
1951 vestingwerk van geen klasse (K.B. 25 oktober, Stbl. 463)
1960 opheffing als vestingwerk (K.B. 23 juni, Stbl. 258)

Locatie:

Het fort ligt in de Westbroekerpolder en is, samen met het Fort bezuiden Spaarndam, onderdeel van de grotere Positie bij Spaarndam werken. (106.770/493.020)

Doel:

"Afsluiting en verdediging van het acces gevormd door den Slaperdijk met den Westlaan en den Straatweg op den Zuidelijken berm van den Slaperdijk."
(Zie ook het Verslag Fortmanoeuvres 1903.)

Bezetting:

288 (1901), 299 (1920), 5 off. en 16 onderoff. en 244 mansch. = 265 tevens 175 logies in bergloods en 142 in troepenloods (1924); 2e Regiment Vestingartillerie, 3e Bataljon, 1e tot 3e Compagnie (1913-1922), Luftw. Hermann Goring (juni 1944), SS juli-aug. 1944)
Zie ook Garnizoenen.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Model A, onversterkt beton met een groot frontgebouw. De ladders, de (niet originele) brug en het smalspoor zijn unieke kenmerken op het terrein. Het fort heeft een directe relatie met de omliggende verdedigingswerken.

Zuidelijk van het fort ligt een nevenbatterij. Aan en bij de gracht liggen de 'Drie inlaatduikers bij het rechtervleugelwerk te Spaarndam'.

Aan de zeer brede gracht is nog zichtbaar dat de aardwerken voor een groter gebastioneerd fort aangelegd was.

In 1924 werd de bergloods door brand verwoest. Herbouw werd geraamd op ca. 10.000 tot 15.000 gulden maar tevens werd getwijfeld of de herbouw wel nodig was. De Troepenloods was toen nog aanwezig. De fundering van de bergloods is anno 2006 nog aanwezig.

Er is een Duitse zoeklichtremise met hellingbaan op het rechter terreplein aanwezig. Aan de linker flankzijde is een kleiner soortgelijk bouwwerk dat mogelijk het aggregaat-gebouw is. Op het Fort bij Veldhuis is een soortgelijke remise.
Op het dak waren opstellingen (lichte flak?) waarvan nog een enkel restant is. Tevens twee gebouwen bij de wal, hiervan resteren nog betonnen poeren.

In gebruik als munitiemagazijn van de Koninklijke Marine vanaf 1949 tot in de periode 1957-1970. (Zie Beambte J. Berkhof.)

Voor het fort is een munitiemagazijncomplex aangelegd.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden. De nevenbatterij is bedekt met grond en niet zichtbaar.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Velsen, NH

Eigenaar:

Recreatieschap Spaarnwoude

Gebruiker:

idem

Gebruik:

Recreatie

Monument status:

Provinciaal Monument Noord-Holland (19-02-91 311893; 01-09-92 316967); Lijst van Werelderfgoed UNESCO (759)

Onderhoud:

Originele staat, constructie is matig.