Fort Uitermeer

(Fort aan de Uittermeerse Sluys, Uitermeersche Schans, Fort aan de Uitermeerde Sluys, Luchtmacht: Fort Weesperkarspel)

Tevens:

Magazijn Uitermeer

Historie:

1589 schans
1673 aardwerken fort
1787 Pruisische verovering (18 september)
1816 van Oude Hollandse Waterlinie naar Nieuwe Hollandse Waterlinie
1844 vestingwerk van de eerste of tweede klasse (K.B. 8 juli, Stbl. 37)
1845 bomvrije toren
1854 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 25 januari, Stbl. 8)
1878 bouw remise(s)
1885 omvangelijke omwerking fort, bouw remises en vervanging sluis
1886 kleine verbeteringen
1913 toegevoegd aan de Stelling
1917 oprichting Luchtafweerafdeeling (11 april)
1923 toegevoegd aan Vesting Holland (Oostfront)
<1944 verlegging tracé spoorweg
1940?-1945? Tsjechische ontwerpafdeling pantservoertuigen?
1940?-1945? opslagplaats van Duitse bezetter
1945 vernieling door springstoffen van buiten-vloeddeuren (ca. 15 april) en brug (22 april) van de sluis
1951 vestingwerk van geen klasse (K.B. 25 januari, Stbl. 461)
1951? verkoop jaagpad door Rijkswaterstaat, vermoedelijk aan particulier
1954-1955 bouw magazijncomplex en opblazen torenfort
1955-ca. 1982 munitiemagazijncomplex Koninklijke Landmacht
1959 opheffing als vestingwerk (K.B. 28 oktober, Stbl. 382)
ca. 1982-ca. 1994 opslag goederen Tankwerkplaats Leusden i.v.m. modernisering Leopard tank, tevens oefenlocatie voor Landmacht en Natres.
1983 Muiden Chemie heeft grondstoffen in opslag
1994 gekraakt
1995 gekocht door de provincie Noord-Holland
2003-2005 consolidatie torenfort en herinrichting terrein
2006 Prins Carlos brengt formeel bezoek (1 september)
2006 sluis uitgegraven (oktober)

Locatie:

Het fort ligt op land buiten de dijken waar de rivier Vecht en de 's-Gravelandse Vaart samenkomen. (134.200/478.400)

Doel:

Afsluiting en verdedigen van de spoorweg Amsterdam - Amersfoort (later aangelegd en tracé bepaald door ligging fort) en de weg en trekvaart naar 's-Graveland.

Bezetting:

53 (1787), 175 (1845), 171 (1920), 3 off. en 6 onderoff. en 170 mansch. = 179 tevens 70 logies in loods (1924); commandant 1e Luitenant L.W. Rauws (1916).
(Zie Fortwachter Wolse.)

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.

Omschrijving:

Fort met gracht aangepast voor 17de-eeuwse versterkingen met torenfort van baksteen. Het gebouw is van binnenuit opgeblazen en slechts twee lokalen zijn nog intact. De toegangsbrug en de aangrenzende sluis zijn uniek. Oorspronkelijk onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Zie ook het hoofdstuk Grens met de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Op het fortterrein waren naast het torenfort (Gebouw A) nog zeven andere gebouwen (B t.e.m. H) aanwezig. Alleen Gebouw A, het torenfort, en Gebouw B, een remise, bestaan nog.

Plannen van rond 1911 voorzagen in een modernisering door herbouw naar hetzelfde ontwerp (Model B) als de modernere forten van de Stelling. Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog heeft deze herbouw nooit plaatsgevonden.

De latere Veldstelling Uitermeer en de Kazematten Uitermeer behoren samen met het fort tot de verdedigingswerken rond de accessen.

De meer dan de helft van de magazijnen voor de munitie-opslag is inmiddels gesloopt.

Zie ook Magazijn Uitgeest-Noord, Magazijn Velsen en Magazijn Spaarndam.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden: open polderlandschap en water rondom.

Flora & Fauna:

De ruïne van het torenfort is een unieke leefomgeving voor o.a. de muurvaren en vele insecten, amfibieën, kleine zoogdieren, vogels en zeldzame vleermuizen.

Gemeente:

Weesp, NH

Eigenaar:

Provincie Noord-Holland (terrein binnen de hekken), Natuurmonumenten (grachten met oevers)

Gebruiker:

Provincie Noord-Holland (Afd. Beheer en Onderhoud en Afd. Muskusrattenbestrijding)
Exploitant: Uiteraard Uitermeer (30 jaar erfpacht)

Gebruik:

Opslag en kantoren

Monument status:

Rijksmonument (38504); Lijst van Werelderfgoed UNESCO (759)

Onderhoud:

Originele staat, constructie is slecht. De toren is rond 1950 opgeblazen en alleen de buitenmuur staat er nog.