Fort bij Velsen

(Fort bij Velzen, Fort Velsen bij Beverwijk; Volksmond: "Velsenfort", "Krukfort")

Historie:

1885 aardwerk
1897 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 14 augustus, Stbl. 197)
1897-1899 bomvrije gebouwen
1908 vestingwerk van de eerste klasse (K.B. 13 januari, Stbl. 27)
1913-1922 permanente vredesbezetting
1926 vestingwerk van de derde klasse (K.B. 28 mei, Stbl. 156)
1945?-1949 opslag voor de landmacht?
1949-1970 magazijncomplex
1953 vestingwerk van geen klasse (K.B. 10 april, Stbl. 184)
1956 opheffing als vestingwerk (K.B. 14 juli, Stbl. 416)
1980 verkoop aan G.Kruk b.v. (755.000 gulden / 342.000 euro)
1981-1983? hoofgebouw en poterne gesloopt

Locatie:

Het fort ligt aan de Zijkanaal A - Noordzeekanaal kruising, buiten de Wijkermeerpolder. Het Noordzeekanaal was een van de belangrijkste toegangen tot de Stelling. Het fort steekt wat naar voren in vergelijking tot de verdediginglijn.
Achter de Liniewal Aagtendijk - Zuidwijkermeer waarvoor het fort ligt en die hier de hoofdverdedigingslijn vormt, ligt de Assendelver Zeedijk als tweede liniewal. (106.020/497.620)

Doel:

"Afsluiting en verdediging van den naar het Westen loopenden tak v/h Noordzeekanaal met zijne oevers. De koepelvuurmonden dienen voorts tot het beschieten van de vijandelijke insluitingslinie kantonnementen enz. en verder tot het onder vuur nemen en op verre afstand houden van de vijandelijke insluitingstroepen."

Bezetting:

339 (1899) 318 (1913), 339 (1920), 9 off. en 24 onderoff. en 324 mansch. = 357 tevens 175 logies in bergloods (1924); 2e Regiment Vestingartillerie, 2e Bataljon, 3e Compagnie (1913-1922)
Zie ook Garnizoenen.

Bewapening:

Zie Opgave der Bewapening 1910.
500 schoten per vuurmond 15cm L40 Koepel opgeslagen

Omschrijving:

Model A, onversterkt beton. Dit uitgebreide fort was uitgerust met drie 15 cm L24 snelvuurkanonnen in pantserkoepels van Krupp-Gruson uit 1910 vanwege zijn belangrijke taak - maar het had geen hefkoepels. Dit is het enige betonnen fort van de Stelling dat gedeeltelijk is gesloopt. Alleen het frontgebouw waarin één pantserkoepel en de bergloods zijn ter plekke bewaard gebleven.

Volgens een verzetsgroep (Bureau Inlichtingen Londen) werden drie forten in Zuidwijkermeerpolder door de Duitse bezetter ter verdediging ingericht met waarschijnlijk 12 cm kanonnen. Op elk fort waren tien vrachtwagens onder camouflage opgesteld.

In de winter van 1944-1945 was het sluitstuk van het kanon in de noordelijke koepel eruit geslagen - de Vordere Wasserstellung was toen ingericht. De koepel werd door de Duitser bezetter ontmanteld en de onderdelen naast de bergloods gelegd. Er was geen gelegenheid meer om het af te voeren, dat gebeurde pas rond 1960, ongetwijfeld naar de Hoogovens.

In gebruik als munitiemagazijn van de Koninklijke Marine vanaf 1949 tot 1970. (Zie Beambte J. Berkhof.)

De Opzichter der Fortificatieën van de dienstkring Beverwijk was waarschijnlijk gevestigd in de fortwachterswoning.

In 1983 is het hoofdgebouw en de poterne door de eigenaar gesloopt. Met hydraulische hamers werd het onversterkte beton los gemaakt en met een stenenbreker verkleint. Al het puin is gebruikt om tegen de Hemspoortunnel aan te storten.
De zuidelijke pantserkoepel van het hoofdgebouw is opgeslagen geweest op Wierickerschans en bij het Artillerie Museum maar is anno 2005 opgeslagen bij het Nederlands Kustverdedigingsmuseum in het Fort aan den Hoek van Holland.

Omgeving:

De originele situatie rond het fort is behouden: open polderlandschap en de waterwegen.

Flora & Fauna:

-

Gemeente:

Beverwijk, NH

Eigenaar:

G.Kruk b.v. / J. Kruk, M. de Rijk-Kruk en Y. Geldermans-Kruk

Gebruiker:

idem

Gebruik:

Onbekend

Monument status:

Rijksmonument (510703); Lijst van Werelderfgoed UNESCO (759)

Onderhoud:

Overgebleven delen in originele staat, constructie is matig.